Sonsuz Vida ve Karşılık Dişlisi

Sonsuz Vida Nedir?

Sonsuz vidayı diğer vidalara özellikle trapez vidaya benzetmek mümkündür. Tek farkı vida kanallarının frezelenmesinden bildiğimiz gibi sonsuz vidanın adımının ‘Modül’ cinsinden olmasıdır.

DC motora bağlanmış bir sonsuz vida ve karşılık dişlisi

Sonsuz vidayı diğer vidalara özellikle trapez vidaya benzetmek mümkündür. Tek farkı vida kanallarının frezelenmesinden bildiğimiz gibi sonsuz vidanın adımının ‘Modül’ cinsinden olmasıdır.

UNUTULMAMALIDIR Kİ; Sonsuz vida ve karşılık dişli sistemde sonsuz vidanın “çeviren” (döndüren), karşılık dişlisinin ise “çevrilen” (döndürülen) olarak kullanılacağı bilinmelidir. Aksi durumu mümkün değildir.

Kullanım Alanları

Sonsuz vida ve karşılık dişlisi, eksenleri birbirine dik olan millerde kullanılan ve vidanın dişliyi çevirmesi şeklinde çalışan dişli sistemidir. Miller arasında güç iletiminde kullanılır. Dönme hareketini 1/40, 1/60, 1/80 gibi oranlarda yavaşlatmaya yarar.

Bu özelliğinden dolayı

  • kaldırma makinelerinde
  • taşıma araçlarında
  • vinçlerde
  • tekstil makineleri
  • dümen mekanizmalarında
  • döner tablalarda
  • divizörlerde vb. yerlerde çokça kullanır.

Sonsuz vida, yüksek hızlı mil üzerinde bulunarak almış olduğu hareketi karşılık dişli çarkına ileterek dönme hareketini belirli oranlarda yavaşlatmaya yarar. Sonsuz vida bir devir yaptığında karşılık dişlisi, 1/Z oranında döner veya sonsuz vida Z (diş sayısı) defa döndüğünde karşılık dişlisi bir devir yapar.

SONSUZ Dişli İmalatı
sonsuz vida ve karşılık dişlisi araba tekeri
Oyuncak Arabada kullanılan sonsuz vida örneği

Sonsuz Vida Elemanları

  • Diş üstü çapı (da1 ) Sonsuz vidanın en büyük çapıdır.
  • Bölüm dairesi çapı (d1 )Sonsuz vidanın bölüm dairesidir.
  • Diş dibi çapı (df1 ) Sonsuz vidanın en küçük çapıdır.
  • Ağız sayısı (Z1) : Sonsuz vida ağız sayısıdır.
  • Diş adımı (P): Vidanın bölüm dairesi çizgisi üzerindeki bir diş dolusu ile bir diş boşluğundan oluşan mesafesidir. Diş adımı, karşılık dişlisinin adımına eşittir.
  • Helis adımı (Pz) : Diş adımı ile ağız sayısının çarpımına eşittir. Helis adımı
  • vidanın yükselim olarak bir devirde aldığı yoldur; yani gerçek adımdır.
  • Vida boyu (L) : Helis kanalların dönme ekseni üzerindeki uzunluğudur.
  • Diş yüksekliği (h) :Vidanın diş yüksekliğidir.
  • Helis açısı (α): Vidanın helis açısıdır.

Sonsuz Vida Formülleri

Sonsuz vida için bir önceki başlıkta sonsuz vida elemanlarını açıklamıştık. Şimdi deformüller aşağıdaki tabloda verilmiştir.

Normal modülmnpn p
Normal adımPnπ.mn
Diş modülümp =   mn p      cos a
 Diş adımı  Pp.m          p π.m =        n  =    z cosa      z1
Helis adımıPzz1.P = π.d1.tanα
 Ağız sayısıZ1pz = n 2 .z p      n      2 1
Helis açısıCosαpn m; tana  pz P       m                p .d1
Bölüm dairesi çapıd1pz p.tana
Diş üstü çapıda1d1 + 2mn
Diş dibi çapıdf1d1 – 2,33mn
Diş profil açısıg30°
Vida uzunluğuL2mn(   z2 +1)
Eksenler arasıad1 + d2 2

ÖRNEK PROBLEM

Diş sayısı 40 karşılık dişlisinin, sonsuz vidası 2 ağızlı olup modülü 2 mm ve sonsuz vida bölüm dairesi çapı d1=40 mm’dir. Sonsuz vida yapımı için gerekli olan elemanları hesaplayınız.

Avantajlar ve Dezavantajlar

AVANTAJLARIDEZAVANTAJLARI
Tek kademede büyük çevrim oranı (100 e kadar).Dişler arasındaki kayma sürtünmesi nedeni ile izafi olarak düşük verimlidir.
Kompakt ve hafif bir yapı söz konusudur.Vida çarkı için tribolojik karakteristikleri iyi olan ve nispeten pahalı malzemeye ihtiyaç vardır.
Kilitli (otoblokajlı) konstrüksiyon sayesinde sadece vidadan çarkı enerji akışı mümkün olur. Fazla aşınma ve kaynama riski bulunmaktadır.
Çalışması darbesiz ve sessizdir.İyi eksen ayarı gerekli (çarkın orta düzlemi ile vidanın ekseni çakışmalıdır
Küçük miktarlarda sehim, nispeten rijit sistemdir.

Sonsuz Vida Teknik Resim Örnekleri

Aşağıda Sonsuz vida ile ilgili teknik resim örnekleri bulunmaktadır.

Sonsuz Vida ve Karşılık dişlisi Teknik resimi

Universal freze tezgâhında sonsuz vida açımı için kesici olarak gerekli modül freze veya aynı adım ve profili verebilecek özel parmak freze kullanılır. Freze tezgâhında sonsuz vida yapılması için önce gerekli olan elemanların hesaplamaları yapılır. Daha sonra sonsuz vida ölçüsünde torna edilerek gerekli biçim verilmiş iş parçası, vida modül profiline ve hatvesine göre yaprak freze veya çift konikli freze çakısıyla masa ve divizör kuyruk mili arasındaki bağıntıdan yararlanarak açılır. Yaprak frezesi veya çift konikli freze üniversal başlığa ve sonsuz vida da ayna ile punta arasına bağlanarak sonsuz vida açılır.Sonsuz vidanın açımında takip edilecek işlem sırası, frezede açtığımız helisel olukların açılmasındaki işlem sırasına benzer.

Sonsuz Vida açılması

Sonsuz vida ve karşılık dişlisini açıklayıcı bir şekilde aşağıdaki videoda animasyon şeklinde verilmiştir.

REFERANSLAR

https://www.makinaegitimi.com/teknik-resim-ornekleri/

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI MAKİNE TEKNOLOJİSİ SONSUZ VİDA VE ZİNCİR DİŞLİ AÇMA Ankara, 2013

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s