Yalın Üretim Nedir?

İlk olarak yalın üretim tarihçesinden bahsetmenin daha doğru bir giriş olacağını düşünüyorum.

Bugün yalın üretim diye adlandırılan üretim ve yönetim sisteminin temel ilkeleri, ilk kez 1950’lerde Toyoda ailesinin bireylerinden mühendis Eiji Toyoda ve beraber çalıştığı deha, mühendis Taiichi Ohno‘nun öncülüğünde, Japon Toyota firmasında atılmıştır. Bu ikili 1950’de Ford firmasını incelemek için Amerika’ya yaptığı gezisinde edindiği bilgilerin de ışığında Ford’un yüzyılın başlarından itibaren öncülük ettiği kitle üretim sisteminin Japonya için hiç de uygun olmadığına karar vermişlerdir ve bu kadar yepyeni bir üretim ve yönetim anlayışının ilk adımlarının atılmasına yol açmıştır.

Toyota dehaları, sistemin bütününü incelemeleri sonucu şu yargıya varırlar: Kitle üretim sistemi, esneklikten yoksundur, katı bir hiyerarşiye dayanmaktadır ve kitlesellik içermektedir. Ancak ne var ki, tüm bunlar 1950’lerde, farklılaşmamış ama geniş, yani kısıtlı tipte aracın çok sayıda satılabileceği, çoğunluğunu elinde harcayarak parası olan orta sınıfın oluşturduğu henüz doymamış bir pazardır. Şirketlerde zaman içinde büyük sermayeler birikmiştir ve rekabet düşüktür. Otomobil firmasında sadece üç firma çekişmektedir. Dolayısıyla, kitlesellik ve israf, şirketlerce bir sorun olarak algılanmadığı gibi, tersine aşırı iş bölümüne ve her şeyin bonkörce kullanılmasına dayalı bu sistemde, üretim adetleri olabilecek en yüksek düzeyde tutulabildiği ve pahalı makineler uzun vadede tam kapasite kullanılabildiği sürece ölçek ekonomilerine ulaşılmakta, yani birim maliyetler çok düşük tutulabilip, karlar azami düzeye çıkabilmektedir.

Toyota Motor Company 1980’li yılların başında piyasaya sürdüğü 3,5 milyon otomobille dünya üreticileri arasında bir anda ikinci sıraya yerleşmiştir. Bu aynı zamanda Japon otomobil endüstrisinin Amerikan otomobil endüstrisini geçtiği tarihi andır. Amerika’nın toplam 8 milyon adet otomobiline karşılık Japon otomobil endüstrisi 11 milyonu bulan olağanüstü bir performans sergiliyordu ve bu başarıya en büyük katkıyı sağlayan şirket Toyota Motor Company idi.

İşte tüm bu koşullar ve zorunluluklarda ki başta Toyota’nın dehaları Toyoda ve özellikle Ohno’nun öncülüğünde, adım adım ilerlenerek, üretim gün ve gün adeta bir mikroskop altına yatırılıp, titizlikle incelenerek ve geliştirilerek, bugün yalın üretim diye tanımladığımız sistemin ortaya çıkması ve kısa sürede tüm Japon ekonomisine yayılması sonucunu vermiştir.

Yalın düşünce fikri ilk defa Krafjick’in 1988 tarihinde yayınladığı ” Yalın Üretim Sistemlerinin Zaferi” makaalesinde bahsedilmiştir.

Yalın üretimin tanımını yapacak olursak; müşterinin istediği özelliklerdeki ürünü, müşterinin istediği miktar ve zamanda temin etmek üzerine kurulmuş bir metodolojidir. Kalite, maliyet ve teslim süresi bu üç parametreye sahiptir.Yalın yönetim, işletmenin tüm proseslerinde faydalı olmayan her unsurun tespit edilerek ortadan kaldırıldığı bir sistemdir. Sıfır hiyerarşi kavramını esas alır.

Taiichi Ohno ve Yalın Üretim

Yalın üretimin temel özelliklerini şöyle sıralayabiliriz.

  • Her aşamada israfı yok etmeyi amaçlar.
  • Tam zamanında üretim doğrultusunda çekme esasına dayalı stoksuz üretimi öngörür.
  • Tedarikçilerle ilişkiler sistemin en önemli dayanaklarındandır.
  • İç ve dış müşteri beklentilerini temel esas alır.
  • Üretim ve ürün esnekliğine sahiptir.
  • Her süreçte sürekli gelişmeyi ve kalitenin üretilmesini hedefler.
  • İletişime ve katılıma dayalıdır.
  • Çok yönlü işçilerle birlikte ekip çalışmaları vardır.

Yalın üretim için mudayı-yani israfı- değere dönüştürmeye yönelik bir metodoloji olduğunu belirtmiştik, şimdi ise bu 7 temel israfın neler olduğuna bakalım.

  1. Fazla üretim
  2. Her çeşit stok
  3. Taşımalar
  4. Gereksiz hareketler
  5. Beklemeler
  6. Hatalar
  7. Fazladan yapılan prosesler

Taiichi Ohno, fabrika içindeki malzeme akışını azaltarak örgütsel aksaklıkları göze görünür hale getirmiştir. Sıfır stok fabrika sistemini şeffaf kılmada son derece başarılı bir yöntemdir. Sıfır stokla depolama sorunu ortadan kalkarken israf ve işlevsizlikler gün ışığına çıkacak bu da ” yalın üretim” için gerekli koşulları yaratacaktır.

Yalın üretimin temel ilkeleri ise şunlardır.

DEĞERDEĞER AKIŞIÇEKME SİSTEMİSÜREKLİ AKIŞMÜKEMMELLİK ANLAYIŞI

Referanslar

Ohno, Taiichi(2017), Toyota Ruhu

Okur, 2005:33

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s